ڕەنگە جوانەکانی خۆیان بە جیهان بەخشیوە، تا ئەو ڕادەیەی بووەتە بازرگانییەکی گەورە. هەروەها بۆ دروستکردنی زۆر دەرمانی گرنگ، بە تایبەتی دەرمانی چاو، سوودیان لێ وەردەگیرێت. بەهۆی جوانییانەوە بوونەتە باشترین دیاری بۆ هەموو بۆنەیەک، وەک سەردان، پێشوازی، پیرۆزبایی… هتد. سەرەڕای هەموو سوودەکانی، زۆر گرنگە بڵێین کە بووەتە گوڵی خۆشەویستیش. بەپێی ئەفسانەی شیرین و فەرهاد، دەڵێن کاتێک هەواڵی مردنی شیرین گەیشتە فەرهاد، لە داخ و خەفەتدا بڕیاری دا خۆی لەگەڵ ئەسپەکەیدا لە چیاوە فڕێ بداتە خوارەوە. ئەفسانەکە دەڵێت لە هەر شوێنێک دڵۆپێک لە خوێنی فەرهاد ڕژابێت، گوڵێکی Lale لەوێ ڕوا؛ بەم شێوەیە، بەهۆی وەفاداریی فەرهاد بۆ شیرین، بووە هێمای خۆشەویستی.
ناوچەی ڕەسەن
زنجیرەچیاکانی زاگرۆسە. مێژووی هاتنی ئەم گوڵانە بۆ ئەورووپا دەگەڕێتەوە بۆ ساڵانی ١٥٥٠ەکان، لە ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە؛ لە ڕێگەی دیپلۆمات Ogier Ghiselin de Busbecq گەیشتنە ڤیێنا. دواتر، لە ساڵی ١٥٩٣دا، Carolus Clusius بردنی بۆ لایدن (هۆڵەندا).
وەرز
بەهارییە؛ لە پاییزدا پیازەکانیان دەچێنن و لە بەهاردا گوڵەکانیان دەپشکوێن.
ناوی Tulipa
دەڵێن ناوی tulip لە وشە تورکییەکەی tülbent (مێزەر) ڕەگی گرتووە، بەڵام تورکەکانیش ئەو وشەیەیان لە dolbend وەرگرتووە، کە وشەیەکی گەلانی ئێرانییە. باوەڕ وایە کە پێش گەیشتنی تورکەکان بۆ چیاکانی زاگرۆس، ئەم گوڵە لە شوێنی خۆیدا و بە ناوی خۆیەوە هەبووە. عەرەبەکانیش چیرۆکێکی جیاوازیان هەیە و دەڵێن ئەم گوڵە کەم تا زۆر هی ئێمەیە و لە وڵاتی ئێمەوە بڵاو بووەتەوە. بۆ زانینی ناوە ڕەسەنە دروستەکەی، پێویستە توێژینەوەیەکی زانستیی سەربەخۆ بکرێت.
نووسەر: Weysî Silêman Elî | دوایین نوێکردنەوە: ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦
