Nefel

Zêdebarî keskatî û ciwanîya kulîlkên wan yên rengîn, ev giyaye yeke ji baştirîn cureyên xwarina ajela li cîhanê da û ji bu vê meremê berbelav dihête çandin li piranîya welatan, herwisa bermayên xwarina wan dihête hejmartin yek ji baştirîn cureyên ziblê xûristî ji bûyî piloxkirina erdê çandinîyê…..hwd.

Nefel

Nefel
Zanistî
Trifolium
Îngilîzî
Clover
Kurmancî
Nefel
Soranî
Wênce, Şewer
Badînî
Wînce
Zazakî
Hargud

Dabeşkirin

Malbat
Fabaceae
Hejmara cureyan
300

Mezinbûn

Bilindî
10–30 cm
Demsal
Bihar, Havîn
Mehên vebûnê
Adar – Îlon

Wargeh

Ewropa, Rojavayê Asya, derdora Derya Spî, herwisa bakûrê Rojavayê Afrîqa û ji van welata li dinê belav bûyine.

Zêdetir agahî

en.wikipedia.org

Navê înglîzî

Clover, herwisa Trefoil jî jêra dibêjin.

Hejmara cureyan

Sê sed cureyên wan hene. Kulîlkên wan bi çend renga ne, spî, zerê vebî, sor û pembeyî.

Demsal

Tov çandinî li destpêka Biharê ye û li dawîya Adarê kulîlkên wan vedibin heta Îlonê jî dimînin.

Ferhengok

  • Soranî — Zimanê Kurdî dabeş dibît li ser sê diyalêktên sereke (Kurmancîya serî, kurmancîya naverast ku Soranî ya şirîn e, kurmancîya xwarê ku çend zaravayên resen yê zimanî kurdî pê diaxivin mîna hewramî û hinek devokên kurdî yên dêrîn û şirîn).
  • Badînî — Devokeka zaravayê Kurmancî ye li başûrê Kurdistanê, li Duhok û Zaxo û çend devrên derdora wan pê diaxivin, çavkanîyeka zelal û resena zimanê kurdîye.
  • Zazakî — Di dîrokê da ev e zimanê mîr û desthelatdarên kurdî bû. Lê mixabin piştî ku dewlet û hêza kurdan şikandîn gelek biçûk bûye û gefa ji navçûnê jî li sere. Niha diyalêkte e li tenişt diyalêkta Kurmancîya serî.
  • Rengê pembeyî — Bi rengê kiça navdare, rengêkê sorik e (pink), Rengê spîsor e.
  • Adar — Navê heyva sê ye di rojhejmara kurdî da.
  • Îlon — Navê heyva neh e bi kurdî di rojhejmara kurdî da.
  • Giya — Navekê giştîye ji bu hemû riwekên nedar bin û piranîya wan li bihara şîndibin û li havîna dibehîn anku zer dibin. Gotineka pêşîyên me heye dibêjît (Giya li ser binê xwe şîn dibît, mirov li ser zimanê xwe hîn dibît).
  • Xwarina ajela — Xwarina giyandara (heywana) ker, histêr, hesp, bizin û mîh…..hwd. xwarina terş û tewalî ye.
  • Ziblê xûristî — Ew zible yê ku ji bermaîyên ajelan çêdibît, ev cure zible yekser ji xwezayê tê û gelek yê mifadar e.
  • Piloxkirina erdî — Sistkirina erdî, nermkirina erdî, qelewkirina erdî ji bûyî çandinîyê gelek baş e û berehemdar e.

Çavkanî

Weysî Silêman Elî, Kulîlk û Gul bi Kurdî, Flora Kurdica, 2025 — wane 11.