Zêdebarî keskatî û ciwanîya kulîlkên wan yên rengîn, ev giyaye yeke ji baştirîn cureyên xwarina ajela li cîhanê da û ji bu vê meremê berbelav dihête çandin li piranîya welatan, herwisa bermayên xwarina wan dihête hejmartin yek ji baştirîn cureyên ziblê xûristî ji bûyî piloxkirina erdê çandinîyê…..hwd.
Navê înglîzî
Clover, herwisa Trefoil jî jêra dibêjin.
Hejmara cureyan
Sê sed cureyên wan hene. Kulîlkên wan bi çend renga ne, spî, zerê vebî, sor û pembeyî.
Demsal
Tov çandinî li destpêka Biharê ye û li dawîya Adarê kulîlkên wan vedibin heta Îlonê jî dimînin.
Ferhengok
- Soranî — Zimanê Kurdî dabeş dibît li ser sê diyalêktên sereke (Kurmancîya serî, kurmancîya naverast ku Soranî ya şirîn e, kurmancîya xwarê ku çend zaravayên resen yê zimanî kurdî pê diaxivin mîna hewramî û hinek devokên kurdî yên dêrîn û şirîn).
- Badînî — Devokeka zaravayê Kurmancî ye li başûrê Kurdistanê, li Duhok û Zaxo û çend devrên derdora wan pê diaxivin, çavkanîyeka zelal û resena zimanê kurdîye.
- Zazakî — Di dîrokê da ev e zimanê mîr û desthelatdarên kurdî bû. Lê mixabin piştî ku dewlet û hêza kurdan şikandîn gelek biçûk bûye û gefa ji navçûnê jî li sere. Niha diyalêkte e li tenişt diyalêkta Kurmancîya serî.
- Rengê pembeyî — Bi rengê kiça navdare, rengêkê sorik e (pink), Rengê spîsor e.
- Adar — Navê heyva sê ye di rojhejmara kurdî da.
- Îlon — Navê heyva neh e bi kurdî di rojhejmara kurdî da.
- Giya — Navekê giştîye ji bu hemû riwekên nedar bin û piranîya wan li bihara şîndibin û li havîna dibehîn anku zer dibin. Gotineka pêşîyên me heye dibêjît (Giya li ser binê xwe şîn dibît, mirov li ser zimanê xwe hîn dibît).
- Xwarina ajela — Xwarina giyandara (heywana) ker, histêr, hesp, bizin û mîh…..hwd. xwarina terş û tewalî ye.
- Ziblê xûristî — Ew zible yê ku ji bermaîyên ajelan çêdibît, ev cure zible yekser ji xwezayê tê û gelek yê mifadar e.
- Piloxkirina erdî — Sistkirina erdî, nermkirina erdî, qelewkirina erdî ji bûyî çandinîyê gelek baş e û berehemdar e.
Nivîskar: Weysî Silêman Elî · Nûkirina dawî: 28ê îlona 2026an
